JAK DZIAŁAMY

STREETWORK

(w dosłownym tłumaczeniu:praca na ulicy, praca uliczna)

Jedną z form edukacji i profilaktyki w zakresie chorób przenoszonych drogą płciową (STI) jest docieranie do szczególnej grupy osób, których zachowania mogą być ryzykowne w kontekście STI.

Specyficzną metodą dotarcia do wyżej wymienionej grupy docelowej jest streetwork (zaminnie używa się słowa outreach - reach docierać, out - na zewnątrz). Jest formą pracy socjalnej, gdzie pracownik szuka kontaktu ze swymi potencjalnymi podopiecznymi w miejscach najczęściej przez nich odwiedzanych. Bardzo ważną rolę odgrywa opieka i poradnictwo indywidualne dla poszczególnych członków grupy docelowej. Aby zapobiec stygmatyzacji i wykluczeniu swych podopiecznych ze społeczeństwa streetworkerzy posługują się metodą pracy w społeczności, zwracają się z ofertą do całych grup.

Innym celem realizowanym przez streetwork jest edukacja "face to face", szczególnie w zakresie prewencji chorób przenoszonych drogą płciową, w tym HIV/AIDS.

W porównaniu z innymi metodami pracy socjalnej, streetwork charakteryzuje idea docierania do podopiecznych. W związku z tym streetworkerzy pracują nie tylko w pomieszczeniach swych instytucji, ale przede wsztystkim starają się nawiązać bezpośredni kontakt z obranymi grupami docelowymi w ich środowisku prywatnym lub zawodowym.

Miejscem pracy streetworkerów są z reguły miejsca odwiedzane przez daną grupę docelową, takie jak:

dworce kolejowe
place publiczne
parki
salony gier
dyskoteki
bary
restauracje
dzielnice o skoncentrowanym występowaniu prostytucji
mieszkania prywatne
agencje towarzyskie
kluby nocne
kluby młodzieżowe
ulice
rejony przygraniczne

[ Do góry]

GRUPY DOCELOWE W STREETWORKINGU

Metoda streetworkingu skierowana jest do wszystkich, którzy nie mogą lub nie chcą korzystać z pomocy instytucji społecznych, medycznych czy socjalnych.

Typowymi grupami docelowymi , z którymi pracują streetworkerzy, są:

młodzież grupująca się w nieformalnych punktach spotkań, unikająca tradycyjnych form pracy z młodzieżą
osoby świadczące usługi seksualne obu płci
mężczyźni mający seks z mężczyznami grupujący się w popularnych miejscach spotkań tego środowiska
dziewczęta i kobiety przebywające w miejscach nasilenia konfliktów socjalnych
osoby bezdomne i bez stałego miejsca zamieszkania
młodzi uciekinierzy z domów, "dzieci ulicy"
osoby zażywające środki odurzające w miejscach prywatnych i publicznych
subkultury młodzieżowe

[ Do góry]

FORMY STREETWORKINGU

Forma i rodzaj pomocy zależą w głównej mierze od rodzaju i struktury grupy odbiorców, środowiska, w jakim żyją a także od rodzaju ich potrzeb.

Członkowie wymienionych wyżej grup często nie chcą bezpośrednio, z własnej inicjatywy, korzystać z oferowanej pomocy instytucjonalnej. Powodem mogą być zahamowania, obawy, wcześniejsze nieprzyjemne doświadczenia, nielegalny pobyt na terenie danego kraju. Nie mają zaufania do tradycyjnych form i instytucji z zakresu poradnictwa i pomocy. Stąd też konieczne jest dostosowanie odpowiedniej formy streetworkingu do wymagań grupy docelowej, do panujących w niej zwyczajów, związków, stopnia integracji bądź wykluczenia poza społeczność.

Wyróżnić można:

Streetwork nastawiony na jednostkę
- najważniejszy jest kontakt i osobista więź między podopiecznym a streetworkerem
- wsparcie i indywidualna opieka
- wykorzystywany, np. w kontaktach z osobami świadczącymi usługi seksualne, osobami uzależnionymi od narkotyków
Streetwork nastawiony na grupę
- służy integracji grupy, wytworzenia więzi między członkami grupy
- wykorzystywany, np. w pracy z młodzieżą
Streetwork oparty na ofertach pomocy
- streetworker z konkretnym, przygotowanym programem pomocy zwraca się do grup docelowych
- przybiera formę zorganizowanych akcji
- wykorzystywany, np. w programach Redukcji Szkód (Harm Redution) wśród osób przyjmujących narkotyki dożylnie, busy z pomocą socjalną
Streetwork ukierunkowany na multiplikatorów
- tworzenie i wspieranie inicjatyw o charakterze samopomocy
- akcje prewencyjne wśród części grupy docelowej
- wykorzystywany, np. w przygotowywaniu liderów grupy, peer edukatorów

[ Do góry]

STREETWORK W GRUPIE OSÓB ŚWIADCZĄCYCH USŁUGI SEKSUALNE

Grupa osób świadczących usługi seksualne wymaga szczególnych metod. Osoby te są marginalizowane, etykietowane, osądzane, poniżane. Nie mają zaufania do tradycyjnych instytucji oferujących pomoc. Często nawet nie wiedzą gdzie można zgłosić się po pomoc i jakiego typu ma ona być. Szczególnie w tej grupie pomoc indywidualna i streetwork powinny być stosowane do aktualnych potrzeb odbiorców.

Działając w grupie osób świadczących usługi seksualne streetworkerzy:

dostarczają informacji na temat chorób przenoszonych drogą płciową
współpracują z grupami społecznymi charakteryzującymi się zachowaniami narażającymi je na zakażenie HIV i innymi chorobami przenoszonymi drogą kontaktów seksualnych
propagują zasady bezpieczniejszego seksu, bezpieczeństwa w pracy
dostarczają informacji na temat instytucji wykonujących badania testowe w kierunku HIV, wspierających osoby żyjące z HIV i chore na AIDS
informują o możliwościach instytucjonalnej pomocy socjalnej
pracują z osobami świadczącymi usługi seksualne bez względu na ich narodowość, wiek czy płeć

[ Do góry]

STREETWORKER JAKO POMAGACZ

Streetworkerom stawia się wysokie wymagania. Chcąc efektywnie działać w grupach docelowych muszą oni posiadać określone cechy osobiste. Bardzo istotna jest umiejętność w nawiązywaniu kontaktów. Streetworkerem nie może być osoba, która nie wykazuje akceptującej lub chociażby tolerancyjnej postawy wobec grupy, w jakiej będzie pracować. Konieczne jest doświadczenie w obcowaniu z grupą docelową, wiedza z zakresu jej funkcjonowania, specyfiki. Czasami ze względu na rodzaj, specyfikę grupy docelowej ważna jest płeć streetworkera.

Inne ważne umiejętności i cechy osobowościowe streetworkera to:

otwartość
cierpliwość
słuchanie bez zadawania pytań
nie ocenianie
nie moralizowanie
postawa budząca zaufanie
chęć pomocy
dyskrecja
akceptacja decyzji życiowych odbiorców programu
znajomość specyfiki środowiska
wiedza z zakresu pedagogiki, psychologii, socjologii, pomocy socjalnej, prawa, edukacji zdrowotnej

[ Do góry]

mgr Joanna Dec Zakład Poradnictwa Młodzieżowego i Edukacji Seksualnej Uniwersytet Zielonogórski j.dec@ips.uz.zgora.pl

Literatura:

"Making sex work safe" , Network Sex Work Projects, London 1997
"Hustling for help. Developing services for sex workers in Europe" , The European Network for HIV/STD Prevention in Prostitution (EUROPAP/TAMPEP), 1998
E. Steffan, B. Leopold ., Prewencja w zakresie HIV/AIDS oraz STD a granice międzynarodowe , Berlin 1995
D. Rybczyńska, Wybrane zagadnienia pracy socjalnej , ORGANON, Zielona Góra 1996